ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Διδάσκων: Κώστας Πασσάς
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
ΣΚΟΠΟΣ
Σκοπός του μαθήματος είναι να συζητήσει την εξέλιξη της ελληνικής οικονομίας από το 19ο έως και τον 21ο αιώνα από τη μεθοδολογική οπτική της υλιστικής αντίληψης της ιστορίας. Ειδικότερα, να εξετάσει την ανάπτυξη του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής εντός του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού με τρόπο που συνδυάζει την θεωρητική και την ποσοτική ανάλυση. Οι τέσσερις κύριες διαστάσεις στις οποίες θα δοθεί έμφαση είναι: η διαμόρφωση μιας μεθοδολογίας για την εξέταση της ιστορίας, η διαλεκτική ανάμεσα στη βάση και το εποικοδόμημα, η διαπλοκή ανάμεσα στο εθνικό και το διεθνές πεδίο δράσης του κεφαλαίου, και ο ρόλος της οικονομικής κρίσης στην ιστορική εξέλιξη.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ
Το μάθημα οργανώνεται σε τρεις ενότητες. Η πρώτη ενότητα αφορά την εξέταση του αντικειμένου και της μεθόδου της οικονομικής ιστορίας. Παρουσιάζονται οι κύριες σχολές σκέψης της οικονομικής ιστορίας δίνοντας έμφαση στην μαρξιστική σχολή, στη σχολή των Annales και τη σχολή της Νέας Οικονομικής Ιστορίας. Η δεύτερη ενότητα εξετάζει θεματικά την εξέλιξη της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας σε μεγάλους τομείς: τον αγροτικό κόσμο, τη βιομηχανία, το τραπεζικό σύστημα, τις υπηρεσίες και το κράτος. Έμφαση δίνεται στη διαδικασία συγκρότησης ενός ειδικά κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής εντός του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού, δηλαδή στην εξέταση αρχικά της μετάβασης στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής και επακόλουθα στην διαδικασία συσσώρευσης κεφαλαίου. Η τρίτη ενότητα εξετάζει ειδικά την επίδραση των οικονομικών κρίσεων (1890, 1930, 1973, 2008) στην ελληνική οικονομία και κοινωνία. Στην ενότητα αυτή δίνεται ειδική έμφαση στις σχέσεις βάσης και εποικοδομήματος, κράτους και αγοράς, καθώς και του εθνικού και διεθνικού πεδίου δράσης του κεφαλαίου.
ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
Αντικείμενο και μέθοδος της οικονομικής ιστορίας
Οι κοινωνικές τάξεις
Ο αγροτικός κόσμος
Η βιομηχανία
Το τραπεζικό σύστημα
Ο κόσμος των υπηρεσιών και το κράτος
Ιστορική εξέλιξη των βασικών μακροοικονομικών μεγεθών και μακρά κύματα στην ελληνική οικονομία
Η κρίση της δεκαετίας του 1890
Η κρίση της δεκαετίας του 1930
Η κρίση της δεκαετίας του 1970
Η κρίση της δεκαετίας του 2010
ΤΡΟΠΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ
Η αξιολόγηση γίνεται με γραπτή εργασία έως 7.000 λέξεων, που παραδίδεται στο τέλος του εξαμήνου, το περιεχόμενο της οποίας οι φοιτητές παρουσιάζουν και υποστηρίζουν εντός της τάξης.
ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ
Καλαφάτης, Θ. και Πρόντζας, Ε. (2011). Οικονομική Ιστορία του Ελληνικού Κράτους. Τόμος Α: Συγκρότηση Εθνικής Οικονομίας. Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς.
Καλαφάτης, Θ. και Πρόντζας, Ε. (2011). Οικονομική Ιστορία του Ελληνικού Κράτους. Τόμος Β: Οικονομικές Λειτουργίες και Επιδόσεις. Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς.