ECON 677 - Θανάσης Μανιάτης
Ομότιμος Καθηγητής ΤΟΕ ΕΚΠΑ
Περιγραφή Μαθήματος
Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή σε μια από τις κυριότερες θεωρητικές σχολές της ετερόδοξης οικονομικής παράδοσης, εξετάζοντας τις βασικές αρχές της μαρξιστικής πολιτικής οικονομίας όπως εκτίθενται κυρίως στο Κεφάλαιο του Μαρξ αλλά και στη σχετική μαρξιστική βιβλιογραφία.
Περιεχόμενο
Το μάθημα πραγματεύεται την εξέλιξη της οικονομικής σκέψης του Μαρξ από τα «Παρισινά Χειρόγραφα» μέχρι τον τρίτο τόμο του «Κεφαλαίου», τη σχέση της με την κλασική πολιτική οικονομία (Σμιθ, Ρικάρντο, κ.ά.) καθώς και τη μεθοδολογική προσέγγιση και το αντικείμενο του "Κεφαλαίου". Γίνεται μια πρώτη προσέγγιση της εργασιακής θεωρίας της αξίας μέσα από τη συζήτηση των εννοιών αξία, τιμή και χρήμα, όπως εμφανίζονται στον πρώτο τόμο του «Κεφαλαίου». Εισάγεται η έννοια της εργασιακής δύναμης και συζητούνται ο εμπορευματικός της χαρακτήρας, ο καθορισμός της αξίας της εργασιακής δύναμης, η σχέση της με το βιοτικό επίπεδο της εργατικής τάξης, η φύση της εκμετάλλευσης της εργασίας στον καπιταλισμό μέσα από τη διαδικασία παραγωγής της υπεραξίας, και το κεφάλαιο σαν κοινωνική σχέση. Παρεμβάλλονται η έννοια των τιμών παραγωγής, ο σχηματισμός του γενικού ποσοστού κέρδους και ο μετασχηματισμός της υπεραξίας σε κέρδος σε κλαδικό επίπεδο. Συζητούνται η φύση της εξέλιξης της εργασιακής διαδικασίας και της τεχνολογικής μεταβολής στον καπιταλισμό, η σύγκρουση κεφαλαίου και εργασίας για τον εργάσιμο χρόνο, και η απόσπαση της απόλυτης και της σχετικής υπεραξίας μέσα από την επίδραση των μεταβολών του μήκους της εργάσιμης ημέρας, της εντατικότητας και της παραγωγικότητας της εργασίας. Τέλος, συζητούνται οι απαιτούμενες συνθήκες για την κυκλοφορία την πραγματοποίηση και την αναπαραγωγή του συνολικού κοινωνικού κεφαλαίου (από τα σχήματα αναπαραγωγής του δεύτερου τόμου του Κεφαλαίου), η διαδικασία συσσώρευσης του κεφαλαίου, η συγκέντρωση και η συγκεντροποίηση του κεφαλαίου, οι οικονομικοί κύκλοι και η δημιουργία του εφεδρικού στρατού εργασίας, και ο γενικός νόμος της καπιταλιστικής συσσώρευσης.
Ύλη του μαθήματος:
-Μέθοδος και αντικείμενο του «Κεφαλαίου»
- Εργασιακή θεωρία της αξίας
- Κεφάλαιο: Εκμετάλλευση και Υπεραξία
-Απόλυτη και σχετική υπεραξία
-Τιμές παραγωγής
- Τεχνική πρόοδος
-Σχήματα αναπαραγωγής
- Συσσώρευση κεφαλαίου
-Εφεδρικός στρατός εργασίας
-Γενικός νόμος της καπιταλιστικής συσσώρευσης
Κύρια Διδακτικά Βοηθήματα (περισσότερα στα Έγγραφα του e-class)
Κ. Μαρξ «Κεφάλαιο, Τόμος Ι» Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα, 1978.
ή
Κ. Μαρξ «Κεφάλαιο Τόμος Ι» Εκδόσεις ΚΨΜ, Αθήνα, 2016.
Σημειώσεις Μαρξιστικής Πολιτικής Οικονομίας Ι - Μανιάτης
Διάλεξη στο infowar
Διάλεξη στο youtube
https://www.youtube.com/watch?t=3&v=ceslu-FFr0I
Άλλα Διδακτικά Βοηθήματα
-J. Gouverneur, Ανακαλύπτοντας την οικονομία: ορατά φαινόμενα και κρυμμένες πραγματικότητες, Τυπωθήτω, Αθήνα, 1999.
-G. Catephores, An Introduction to Marxist Economics, New York University Press, New York, 1989.
-D. Foley, Understanding Capital, Harvard University Press, Cambridge, Mass, 1986.
-B. Fine and A. Saad-Filho, Marx’s Capital (4th ed), Pluto Press, London, 2004.
Τρόπος Αξιολόγησης:
Γραπτή εξέταση – (προαιρετική) εργασία ενισχυτική του βαθμού της γραπτής εξέτασης.
Εξεταστέα ύλη του μαθήματος:
Η εξεταστέα ύλη στο μάθημα είναι η ακόλουθη:
α) Σημειώσεις του διδάσκοντος
β) Κ. Μαρξ «Κεφάλαιο, Τόμος Ι» Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, σελ. 11-33, 49-106, 159-241, 524-551, 584-671 (περιληπτικά).
ή
Κ. Μαρξ «Κεφάλαιο Τόμος Ι» Εκδόσεις ΚΨΜ , σελ. 11-72, 123-201, 273-293, 467-476, 529-607 (περιληπτικά).
γ) Τα σχετικά κεφάλαια από Sweezy (Theory of Capitalist Development) και Hunt (History of Economic Thought για τον Μαρξ).
-