|
C-0005 |
Πολιτική Οικονομία της Εργασίας |
Μαρία Καραμεσίνη |
Σκοπός και Περιεχόμενο Μαθήματος
Η εργασία αποτελεί προνομιακό επιστημονικό και ερευνητικό πεδίο, από τη σκοπιά της πολιτικής οικονομίας, δεδομένων των ανταγωνιστικών συμφερόντων του κεφαλαίου και της μισθωτής εργασίας και της κυρίαρχης θέσης που καταλαμβάνει η μεταξύ τους σχέση στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Οι όροι απασχόλησης και οι συνθήκες εργασίας των μισθωτών εργαζόμενων και ο τρόπος χρήσης και αξιοποίησης και εκμετάλλευσης της εργασιακής τους δύναμης από το κεφάλαιο υπήρξαν εξαρχής ένα διεπιστημονικό πεδίο, στο οποίο συναντώνται η οικονομική και η πολιτική επιστήμη, η κοινωνιολογία, η ψυχολογία και η νομική επιστήμη. Αντίθετα, μόνο η οικονομική επιστήμη έχει θεωρητικά διερευνήσει τα αίτια της ανεργίας.
Το μάθημα αποσκοπεί στο:
- Να καταδείξει τη συμβολή της πολιτικής οικονομίας στη θεωρία και την έρευνα των ζητημάτων που αφορούν την μισθωτή εργασία (μαρξιστικές/ριζοσπαστικές και θεσμικές προσεγγίσεις σε αντιπαράθεση με τις νεοκλασικές και κεϋνσιανές προσεγγίσεις)
- Να εμβαθύνει στο φαινόμενο της ανεργίας (αίτια, πολιτικές αντιμετώπισης) και στη χρησιμότητά του για το καπιταλιστικό σύστημα (πολιτική οικονομία της ανεργίας και της πλήρους απασχόλησης)
- Να παρουσιάσει τη σύγχρονη συζήτηση σχετικά με τους μετασχηματισμούς της εργασίας και το «μέλλον» της στις καπιταλιστικές οικονομίες
- Να εξοικειώσει τους/τις φοιτητές/ριες με την εφαρμοσμένη έρευνα στο πεδίο της εργασίας και της ανεργίας και τα εργαλεία της.
Οι 13 διαλέξεις του μαθήματος οργανώνονται γύρω από τρεις θεματικές ενότητες. Οι δύο πρώτες ενότητες περιλαμβάνουν και μια διάλεξη αφιερωμένη στην εφαρμοσμένη έρευνα, όπου συζητούνται και τα θέματα εργασιών των φοιτητριών/ών. Στην τελευταία διάλεξη του μαθήματος θα πραγματοποιηθεί η προφορική παρουσίαση των εργασιών.
Α) Αγορά εργασίας, εργασιακές σχέσεις, εργασιακή δύναμη:
Εναλλακτικές θεωρητικές προσεγγίσεις της μισθωτής εργασίας
- Εργασία, εργατικό δυναμικό και αγορά εργασίας: εννοιολογικές αποσαφηνίσεις
- Νεοκλασική θεωρία της αγοράς εργασίας και κεϋνσιανή θεωρία της απασχόλησης
- Θεσμικές και μαρξιστικές/ριζοσπαστικές προσεγγίσεις των εργασιακών σχέσεων, της μισθωτής σχέσης και της εργασιακής διαδικασίας
- (Σχολές δυϊσμού και κατάτμησης της αγοράς εργασίας, εσωτερικών/επαγγελματικών/ανταγωνιστικών αγορών εργασίας, σχολές της ρύθμισης και των κοινωνικών δομών της καπιταλιστικής συσσώρευσης)
- Οι θεσμοί της αγοράς εργασίας (συνδικάτα, συλλογικές διαπραγματεύσεις, επιδόματα ανεργίας): συγκριτική αντιμετώπιση από τις διαφορετικές σχολές οικονομικής σκέψης
Εφαρμοσμένη έρευνα: πεδία, μεταβλητές, δεδομένα, μεθοδολογία
Β) Ανεργία και πολιτική απασχόλησης: θεωρίες και εφαρμοσμένη πολιτική
- Ανεργία: έννοιες, προσεγγίσεις και ορισμοί της ανεργίας
- Θεωρίες και είδη ανεργίας
- Πολιτικές αγοράς εργασίας: είδη, στόχοι, εργαλεία
- Η ευρωπαϊκή ενοποίηση αντιμέτωπη με την ανεργία:
- Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση από τη σκοπιά της πολιτικής οικονομίας
Εφαρμοσμένη έρευνα: εξέλιξη και ερμηνείες της ανεργίας στην Ελλάδα
Γ) Μετασχηματισμοί του καπιταλισμού/μετασχηματισμοί της εργασίας: Η σύγχρονη συζήτηση για το «μέλλον της εργασίας»
Αξιολόγηση
Η αξιολόγηση των φοιτητών/τριών γίνεται με ατομικές εργασίες
- Προφορική παρουσίαση (15’-20’) [30% της βαθμολογίας]
- Γραπτή εργασία (περίπου 6.000 λέξεις ή 20 σελίδες) [70% της βαθμολογίας]